Pre-koloniaal (…-1885)

Illustratie voor website e-classe.be
Ressources sur la colonisation pour les enseignants de la Communauté française

La plateforme e-classe de la Fédération Wallonie-Bruxelles (FW-B) propose un ensemble de ressources disciplinaires pour aborder la colonisation belge en classe, selon 5 thématiques : avant la colonisation, la période coloniale, la propagande coloniale, le devoir de mémoire et l'ouverture du dialogue.

Grâce à un partenariat avec la RTBF et la SONUMA, la plateforme met à disposition des archives audiovisuelles à utiliser en classe (voir aussi ressource Laplateforme.be).

L'accès à e-classe est réservé aux membres de la Communauté française de Belgique.

e-classe.be
Dossier sur la colonisation belge
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Ruanda-Urundi (1919-1962)
DR Congo (1960-...)
Rwanda (1962-…)
Burundi (1962-…)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Diaspora
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Verzet
Type
Video
Documentaire
Historische bronnen
Databank
Getuigenis
Lespakket
Instelling
Taal
Frans
Doelpubliek
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
N/A
Logo van website Laplateforme.be
Films et documentaires de la Communauté française de Belgique

Laplateforme.be est un outil de promotion et de diffusion des œuvres audiovisuelles produites en Fédération Wallonie-Bruxelles (FW-B), tous genres et formats confondus.

L'ensemble du catalogue (plus de 1000 films belges produits depuis 1952) est accessible gratuitement aux enseignants et enseignantes de la FW-B (voir aussi ressource e-classe.be).

Plusieurs films et documentaires traitent de la colonisation belge au Burundi, en RD Congo et au Rwanda. D’autres plongent dans l’histoire contemporaine des anciens pays colonisés, où résonnent encore les échos du passé colonial. En projetterez-vous un dans votre classe ?

Laplateforme.be
Selection d'audiovisuels sur l'histoire (post)coloniale
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Ruanda-Urundi (1919-1962)
DR Congo (1960-...)
Rwanda (1962-…)
Burundi (1962-…)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Diaspora
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Verzet
Type
Video
Documentaire
Speelfilm
Databank
Getuigenis
Instelling
Taal
Frans
Doelpubliek
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
N/A
Cover van kaartspel “(Dé)colonisation : cartes sur table !”
Jeu de cartes sur l'histoire coloniale et la décolonisation

Ce dont nous nous souvenons du passé est par définition incomplet. Jusqu’où s’étendent vos connaissances de l’histoire avant, pendant et après la période coloniale belge ?

Avec ce jeu de cartes, vos élèves découvrent de manière ludique 35 repères historiques concernant l’Afrique, la RD Congo et la Belgique. Certains événements et personnalités sont très connus, d’autres ne se sont pas encore inscrits dans la mémoire collective. Cette frise chronologique met également en lumière la résistance anticoloniale et le rôle des femmes.

Le jeu de cartes peut être commandé gratuitement.

Plus d'info
Commander gratuitement
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
DR Congo (1960-...)
Thema
Dekolonisering
Erfgoed en herinnering
Gender
Onafhankelijkheid
Racisme
Verzet
Type
Spel
Instelling
Jaar
2025
Taal
Frans
Doelpubliek
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
50 / 100 min.
Cover van pedagogisch dossier “500 ans de colonisation au Congo”
Dossier éducatif basé sur la série documentaire « Kongo »

Que signifie plus de 500 ans de présence occidentale en Afrique centrale et en République démocratique du Congo ? Pour explorer ce sujet avec vos élèves, ce dossier pédagogique prend comme point de départ la série documentaire en trois parties Kongo. 500 ans de colonisation, 50 ans d’indépendance au Congo (2010).

À travers sept fiches thématiques, vous traverserez l’histoire en abordant : la ségrégation raciale, le scandale des "mains coupées", l’acculturation, les stéréotypes, l’exploitation des personnes et des ressources, les motivations de la colonisation et l’appropriation des terres. Ces fiches proposent, entre autres, des extraits de la série Kongo, des sources audiovisuelles et des documents écrits. Deux fiches complémentaires sont consacrées plus spécifiquement à l’analyse du discours audiovisuel.

L’ensemble du matériel est disponible en ligne pour les enseignants de la Fédération Wallonie-Bruxelles via la plateforme e-classe.

Plus d'info
Voir série documentaire « Kongo » (Laplateforme.be)
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
DR Congo (1960-...)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Economie
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Type
Lespakket
Documentaire
Historische bronnen
Audio
Video
Instelling
Jaar
2020
Taal
Frans
Doelpubliek
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
N/A
Schilderij “Délégation portugaise accueillie par le roi du Congo en 1491" van Tshibumba Kanda Matulu
L’histoire de l’Afrique et la RD Congo par des historiens congolais

Vos cours sur la (dé)colonisation à partir d'une perspective africaine ?

La plateforme BOKUNDOLI – développée par des historiens congolais – rassemble une richesse de connaissances et ressources sur l’histoire de l’Afrique et de la RD Congo.

Des dossiers et des quiz mettent notamment en lumière les anciens empires africains, l’esclavage, la colonisation, la résistance et la démocratie. Grâce à la base de données pédagogique, vous trouvez rapidement le contexte historique et des sources. Articles scientifiques, concepts clés, événements, cartes, statistiques, œuvres d’art et personnalités africaines sont autant de "briques" pouvant vous aider à construire vos cours !

Vers plateforme BOKUNDOLI
Base de données pédagogique
Espace Histoire de l'Afrique
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Ruanda-Urundi (1919-1962)
DR Congo (1960-...)
Rwanda (1962-…)
Burundi (1962-…)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Diaspora
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Verzet
Type
Lespakket
Historische bronnen
Databank
Video
Audio
Kunstwerk
Instelling
Jaar
2021
Taal
Frans
Doelpubliek
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
N/A
Logo van “KlasCement”
Vind lesmateriaal rond (de)kolonisatie

KlasCement is het didactisch platform van Onderwijs Vlaanderen. Leerkrachten en organisaties delen er educatief materiaal. Je vindt er lesvoorbereidingen, lespakketten, oefeningen, schema's, presentaties, videos, activiteiten, quizzes, lestips, etc.

Verken de themapagina rond (de)kolonisatie of ga gericht op zoek naar ander lesmateriaal rond het koloniaal verleden van België, Burundi, DR Congo of Rwanda.

Leerkrachten die verbonden zijn met Onderwijs Vlaanderen hebben toegang tot al het lesmateriaal op KlasCement.

Website KlasCement
Lesmateriaal rond thema (de)kolonisatie
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Ruanda-Urundi (1919-1962)
DR Congo (1960-...)
Rwanda (1962-…)
Burundi (1962-…)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Diaspora
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Verzet
Type
Databank
Lespakket
Historische bronnen
Boek
Audio
Video
Spel
Wandeling
Speelfilm
Documentaire
Expo
Getuigenis
Podcast
Instelling
Taal
Nederlands
Doelpubliek
Lager onderwijs
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
N/A
Logo van “Het Archief voor Onderwijs”
Het koloniaal verleden in beeld en geluid

Op zoek naar audio of video over het koloniaal verleden?

Het Archief voor Onderwijs is een audiovisuele beeldbank, gemaakt door en voor leerkrachten. Tussen de duizenden historische en hedendaagse audio- en videofragmenten vind je er heel wat over het Belgisch kolonialisme. Via thematische collecties kom je snel audio en video op het spoor: 

Leerkrachten die verbonden zijn met Onderwijs Vlaanderen hebben toegang tot al het audiovisueel materiaal op Het Archief voor Onderwijs.

Naar website 'Het Archief voor Onderwijs'
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Ruanda-Urundi (1919-1962)
DR Congo (1960-...)
Rwanda (1962-…)
Burundi (1962-…)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Diaspora
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Verzet
Type
Databank
Historische bronnen
Audio
Video
Instelling
Taal
Nederlands
Doelpubliek
Lager onderwijs
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
N/A
Foto van een man die het spel “Perspectieven op het koloniaal verleden” speelt
Een virtuele inleefreis door de ogen van zeven personages

Het leven in Congo tijdens de koloniale periode was niet voor iedereen gelijk.

In dit online spel reconstrueren leerlingen de leefwereld van een zelfgekozen historisch personage. Bouwstenen van hun verhaal zijn foto's, kaarten, krantenartikels, schilderijen en getuigenissen die het verleden doen herleven.

Worden jouw leerlingen een Congolese dwangarbeidster, een Force Publique-soldaat, "évolué" of huisvrouw? Of toch eerder een Belgische missiezuster, spoorwegbouwer of vrouw van een plantagehouder? En wat is hun boodschap voor ons vandaag? 

[Dit spel is ook beschikbaar als workshop in het BELvue museum]

Speel spel
Handleiding leerkrachten
Meer info
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Thema
Bestuur
Economie
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Racisme
Religie
Type
Spel
Workshop
Historische bronnen
Getuigenis
Video
Kunstwerk
Instelling
Jaar
2021
Taal
Nederlands
Frans
Doelpubliek
Lager onderwijs
1e graad secundair
2e graad secundair
3e graad secundair
Duur
30 min (game); 180 min (workshop)
Foto van een protestmars in Brussel na de dood van George Floyd in 2020
Actuele debatten door een historische bril

Hoe het debat over het Belgisch koloniaal verleden met jouw klas voeren?

In dit pedagogisch pakket moeten jouw leerlingen voor zichzelf denken. Ze bestuderen opiniestukken, historische syntheses en primaire bronnen om hun eigen geïnformeerde mening te vormen. Het dossier onderzoekt vijf hedendaagse hete hangijzers: 

  1. Koloniale monumenten
  2. De strip 'Kuifje in Congo'
  3. Restitutie van kunstwerken
  4. Politieke excuses
  5. Herstelbetalingen

Welke thema's wil jij met jouw klas uitspitten? Of zoek je liever in de 24 bronnen met bijhorende vragen naar nieuw materiaal voor jouw eigen les?

Meer info
Leerkrachtenbundel
Historisch dossier
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Verzet
Type
Lespakket
Historische bronnen
Instelling
Jaar
2021
Taal
Nederlands
Frans
Doelpubliek
3e graad secundair
Duur
(5x) 50 min.
Foto van de geschiedeniszaal in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in 2024
Leerling-reporters verslaan kritisch het koloniaal verleden

Kuifje in Congo, maar dan kritisch?

In deze workshop gaan jouw leerlingen als journalisten actief aan de slag in de museumzalen van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA) te Tervuren. Hun missie? Een heuse videoreportage maken over het Belgisch koloniaal verleden in Congo.

Via Congolese schilderijen kijken ze vanuit het perspectief van de gekoloniseerde bevolking. Hun verhaal stofferen ze met teksten, objecten en kaarten die ze in de geschiedeniszaal ontdekken.

Boek workshop
Plaats & periode
Pre-koloniaal (…-1885)
Kongo Vrijstaat (1885-1908)
Belgisch-Congo (1908-1960)
DR Congo (1960-...)
Thema
Bestuur
Dekolonisering
Diaspora
Economie
Erfgoed en herinnering
Gender
Geweld
Onafhankelijkheid
Onderwijs
Propaganda
Racisme
Religie
Verzet
Type
Workshop
Expo
Kunstwerk
Instelling
Taal
Nederlands
Frans
Doelpubliek
3e graad secundair
Duur
150 min.
Pre-koloniaal (…-1885)