Ruanda-Urundi (1919-1962)

Bronnen in dit dossier

Ontdek en analyseer interactief

BRON 1: Affiche Gouvernement-Generaal van Congo (1958)

Gouvernement-Generaal van Congo
In 1908 nam België, na internationale kritiek, Kongo Vrijstaat over van koning Leopold II. In Afrika bestuurde het Belgische Gouvernement-Generaal de kolonie Congo. Na de Eerste Wereldoorlog kwam hier het mandaatgebied Ruanda-Urundi bij. 
Affiche
In 1958 bestond Belgisch Congo vijftig jaar. Voor deze gelegenheid bracht de Belgische koloniale overheid in Afrika deze affiche uit.


Is dit een betrouwbare historische bron om het samenleven in de kolonie te reconstrueren?

Analyseer bron

BRON 2: Toespraken Boudewijn en Lumumba (1960)

30 juni 1960: Dipenda !
Op 30 juni 1960 vond in Leopoldstad (nu Kinshasa) de ceremonie voor de onafhankelijkheid van Congo plaats. De machtsoverdracht was een belangrijk symbolisch moment: er werd teruggekeken op het verleden en vooruitgekeken naar de toekomst.
Boudewijn vs. Lumumba
De Belgische koning Boudewijn en de Congolese president Joseph Kasavubu gaven een toespraak. Ongepland nam vervolgens ook de Congolese eerste minister Patrice Lumumba het woord.

Waarom veroorzaakte Lumumba's speech zoveel ophef?

Beluister audiofragment (Frans) 

BRON 3: Statistisch Jaarboek Belgisch-Kongo (1944)

Statistisch Jaarboek van België en Belgisch-Kongo
Vanaf 1870 publiceerde het Belgisch Nationaal Instituut voor Statistiek jaarlijks statistieken over bevolking, economie, landbouw en handel. Na 1908 bevat dit jaarboek ook gegevens over Belgisch-Congo en na de Eerste Wereldoorlog ook over het mandaatgebied Ruanda-Urundi.
Jaarboek 1944
Het jaarboek van 1944 bundelt statistieken over Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi voor de jaren net voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. We krijgen een gedetailleerd beeld van de koloniale samenleving. 

Wat geven de tabellen prijs over de ongelijkheid tussen kolonisator en gekoloniseerde?

Analyseer Jaarboek 

 

BRON 4: Nota personeelsdossier Farnana (1909)

Personeelsdossiers koloniale ambtenaren
Tijdens de koloniale periode werkten duizenden ambtenaren voor de Belgische koloniale overheid. Deze hield nauwgezet hun carrières bij. Het Rijksarchief bewaart meer dan 100.000 personeelsdossiers van het voormalige Ministerie van Koloniën.
Nota in personeelsdossier Farnana
In 1909 nam de Belgische koloniale overheid Paul Panda Farnana in dienst als landbouwkundige. Hij was de eerste zwarte ambtenaar ooit. In zijn personeelsdossier vinden we een vertrouwelijke nota over zijn aanstelling.

Wat vertelt deze nota over de koloniale ideologie?

Analyseer nota uit personeelsdossier 

 

BRON 5: Memoires mevrouw Genonceaux UMHK (1929)

 

BRON 6: Kaart Elisabethstad (ca. 1947)

Kaartencollectie Ministerie van Koloniën
Tijdens de koloniale periode legde het Ministerie van Koloniën een verzameling kaarten en plannen aan. Deze cartotheek bevat bijna 7000 (!) kaarten en plannen van Congo en Ruanda-Urundi tussen 1885 en 1962.
Kaart Elisabethstad
De kaartencollectie bevat een plattegrond van Elisabethstad (nu Lubumbashi) van na de Tweede Wereldoorlog. Deze stad werd door de koloniale overheid gesticht in 1910, kort na het ontstaan van Belgisch-Congo. Op een leeg blad onwierpen Belgische kolonialen een nieuwe koloniale modelstad.

Wat vertelt deze kaart ons over hoe de kolonisator het samenleven van Europeanen en Afrikanen zag?

Analyseer kaart Elisabethstad